Fajnie, ale jakim kosztem? | wernisaż wystawy – przestrzeni rozmowy

O wydarzeniu

„Fajnie, ale jakim kosztem?” to wystawa i przestrzeń rozmowy o ADHD, normach produktywności oraz społecznych wyobrażeniach sukcesu. Jej punktem wyjścia jest napięcie między tym, co widoczne – osiągnięciem, sprawczością, dobrze wykonanym zadaniem, biografią na medal – a tym, co zwykle pozostaje poza kadrem: przeciążeniem, maskowaniem, paraliżem działania, nadmierną kontrolą i kosztem emocjonalnym wpisanym w codzienne funkcjonowanie.

Interesuje nas ADHD poza najłatwiej rozpoznawalnym stereotypem: obrazem „niegrzecznego” chłopca z podstawówki, który przeszkadza, nie uważa, ma naganne zachowanie. Wystawa kieruje uwagę ku innym, często mniej widzialnym twarzom ADHD: perfekcjonizmowi, nadodpowiedzialności, hiperfokusowi, umiejętności działania w ostatniej chwili, trudnościom z odpoczynkiem i strategiom kompensacyjnym, które z zewnątrz mogą wyglądać jak wyjątkowa skuteczność.

Edukacyjny wymiar wystawy wynika z potrzeby poszerzania języka, którym mówimy o ADHD. Zależy nam na stworzeniu przestrzeni współdziałania, w której wiedza nie płynie w jednym kierunku. Osoby z ADHD, osoby bliskie, osoby edukatorskie oraz publiczność mogą spotkać się wokół pytań o warunki funkcjonowania, o maskowanie i o codzienne strategie przetrwania. Uczenie się nawzajem staje się tu praktyką kuratorską: sposobem budowania głębszego rozumienia, które wyrasta z uważności na różne doświadczenia.

„Fajnie, ale jakim kosztem?” pyta, co dzieje się wtedy, gdy sukces staje się najbardziej czytelną formą niewidzialności. Kiedy „świetnie sobie radzisz” przestaje być neutralnym komplementem, a zaczyna przykrywać napięcie? Jakie koszty zostają wypchnięte poza biografię osiągnięć? Jakiego języka potrzebujemy, by mówić o ADHD bez uproszczeń i bez zawstydzania? Wystawa zaprasza do rozmowy o neuroodmienności jako doświadczeniu wymagającym warunków, relacji i instytucjonalnej wrażliwości. Jej stawką jest głębokie zrozumienie: takie, które pozwala zobaczyć nie tylko efekt, ale także wysiłek ukryty pod jego powierzchnią.

Osoby autorskie

Krystian Kamiński (on/jego) – językoznawca, edukator, tłumacz i kurator działań artystycznych oraz społecznych. Pracuje w Dziale Projektów Kulturalnych Goethe-Institut w Lublinie. Łączy język, sztukę, edukację i działania równościowe; interesuje go kultura jako narzędzie zmiany społecznej: przestrzeń, w której można uruchamiać rozmowy trudne, potrzebne albo zbyt długo odkładane, przemycać tematy niewygodne i sprawdzać, jak opowieść artystyczna poszerza pole wspólnego doświadczenia.

Osoba z dwuletnią diagnozą ADHD. Przez lata funkcjonował jako „złote dziecko”: elokwentny, szybki, skuteczny, dowożący – z tych, co powiedzą, napiszą, ogarną, zaimprowizują i jeszcze zrobią z tego ładną puentę. Potrafi nazwać chaos tak przekonująco, że przez chwilę wygląda jak porządek. Regularny płatnik podatku od ADHD: dodatkowego kosztu życia w świecie zaprojektowanym pod inną organizację uwagi, czasu i energii. Mistrz maskowania i funkcjonowania w napięciu, sommelier nadwrażliwości sensorycznej na niektóre pokarmy, weteran trudności w inicjowaniu działania. Diagnoza i leczenie przyniosły mu przede wszystkim ulgę: pozwoliły lepiej rozumieć własne sposoby pracy, precyzyjniej nazywać potrzeby i oddzielić odpowiedzialność od zawstydzania.

Paulina Mazurek (ona/jej) – urodzona w 1995 roku, artystka intermedialna, animatorka, kuratorka i społeczniczka. Działa z szeroko pojętym medium fotografii, wideo, kolażu analogowego, montażu cyfrowego, instalacji. Często pracuje z własnym wizerunkiem i materiałami archiwalnymi. Posługuje się estetyką relacyjną i poetyką troski, w sztuce inicjuje bezpieczne przestrzenie spotkania. Związana z Muzeum Osiedli Mieszkaniowych w Lublinie, gdzie odpowiada za działania relacjotwórcze i integrację społeczności lokalnej. Razem z Michałem Tokarzem tworzy formację Kolektyw [ZOBACZ JAK], która otrzymała Nagrodę Kulturalną Żurawie 2025 w kategorii „Obraz”. W swojej praktyce operują językiem żartu i przyjemnego nonsensu, dekonstruując utarte konwencje kultury materialnej i społecznych rytuałów.

Nie ma oficjalnej diagnozy ADHD, choć identyfikuje się jako osoba ADHD-owa. Podobnie jak Krystian, od urodzenia jest „złotym dzieckiem”, które zrobi wszystko perfekcyjnie, spektakularnie, z pompą, świetnie ukrywając paraliż i ukryte koszty. Gdy pasmo sukcesów zostawało przerwane, misternie zbudowany świat walił się na chwilę, by po chwili znów błyszczeć i zachwycać swoją konstrukcją. Dziś uczy się, że zrobione jest lepsze od perfekcyjnego, a nawet, że nie wszystko musi być zrobione. Neuroróżnorodność jest dla niej obszarem szukania zrozumienia: otoczenia i samej siebie. Stara się funkcjonować wolniej i patrzeć na siebie z większą dozą wyrozumiałości.

Kuratorka: Agata Sztorc-Gromaszek

Projekt „Sztuka Wrażliwości” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Informacje praktyczne

Kiedy:
20 listopada 2026, godz. 18.00 | wernisaż
23 listopada – 10 grudnia 2026 | ekspozycja | od poniedziałku do piątku w godz. 10.00-17.00 oraz podczas wybranych wydarzeń towarzyszących wystawie

Gdzie: Warsztaty Kultury w Lublinie, ul. Grodzka 7, sala wystawowa, II piętro
Dla kogo: bez ograniczeń wiekowych
Wstęp wolny

Dostępność

• Wernisaż tłumaczony na PJM. Tłumaczka: Jolanta Gromada.
• Podczas wernisażu dostępne będą napisy na żywo oraz pętla indukcyjna. Sprzęt wspomagający słyszenie udostępniony został przez Stowarzyszenie Otwieracz.
• Wydarzenie odbywa się na drugim piętrze bez windy.
• Zgłoś swoje indywidualne potrzeby przez formularz.
• Przeczytaj podstawowe informacje o dostępności Warsztatów Kultury.
• Sprawdź, jak trafić – obejrzyj wideo.

Zapraszamy do udziału w wydarzeniach towarzyszących wystawie.