Monika Popiel i Paweł Świerczek – Stimpathy | wystawa
O wydarzeniu
Czy zdarza Ci się bawić długopisem podczas rozmowy, poruszać nogą, kiedy się nad czymś zastanawiasz, albo nucić pod nosem, żeby się uspokoić? Takie drobne gesty i dźwięki pomagają nam radzić sobie z emocjami i bodźcami. Dla wielu osób neuroodmiennych są szczególnie ważnym sposobem odczuwania świata i dbania o własny komfort.
Wystawa „Stimpathy” Moniki Popiel i Pawła Świerczka zaprasza do przyjrzenia się im z bliska. Za pomocą obrazu, dźwięku i niezwykłej instalacji artystycznej pokazuje to, czego na co dzień często nie zauważamy, a czasem próbujemy się pozbyć, bo nie mieści się w społecznych normach. To okazja, by spojrzeć na ludzkie ciało i jego potrzeby z innej perspektywy, odkryć nieoczywiste sposoby komunikacji i zastanowić się, czy naprawdę wszyscy musimy zachowywać się tak samo.
Opis kuratorski
Monika Popiel i Paweł Świerczek w swojej praktyce artystyczno-badawczej zajmują się neuroodmienną percepcją, ucieleśnianiem neuroróżnorodności oraz stimowaniem jako praktyką relacyjną. Poprzez pracę z ciałem, obiekty sensoryczne, teksty teoretyczne i działania publiczne sprawdzają, co pozwala osobom neuroodmiennym nie tylko przetrwać, ale i rozkwitać w świecie, który za normę uznaje osoby neurotypowe, pełnosprawne i heteroseksualne. Pokazują, że to, co osobiste, jest jednocześnie polityczne.
W centrum ich zainteresowania stoi stimowanie (zachowania autostymulacyjne), czyli powtarzające się ruchy i dźwięki, którymi osoby neuroodmienne regulują emocje i bodźce. Choć o neuroróżnorodności mówi się coraz więcej, stimowanie wciąż rzadko bywa dostrzegane jako ważna praktyka cielesna, kulturowa czy relacyjna. Częściej jest lekceważone, ukrywane, korygowane albo uznawane za patologię. Artyści chcą to zmienić poprzez neuroqueerowanie, czyli – jak pisze dr Nick Walker, łamanie zarazem norm dotyczących umysłu i tych dotyczących płci. Oba te rodzaje norm są ze sobą ściśle powiązane i wpływają na to, jak poruszamy się po mieście, jak pracujemy, odpoczywamy czy wchodzimy w interakcje z innymi osobami. W tym ujęciu stimowanie jest sposobem nadawania znaczeń poprzez eksplorację zmysłową. To troska o własny układ nerwowy w świecie, który często tej troski odmawia, i miejsce na własny rytm, nawet jeśli nie pasuje on do wymogów linearnej produktywności. Stimowanie może stać się językiem, trzeba tylko nauczyć się go słuchać.
Instalacja „Stimpathy” wyrasta ze spotkań z neuroatypowymi mieszkańcami i mieszkankami Berlina. Zamiast nagrywać ich głosy, artyści zarejestrowali ich stimy i ciała w kontakcie z ulubionymi miejscami w mieście. Na zbliżeniach tak bliskich, że obraz traci skalę i staje się dotykiem, stimują ludzie, zwierzęta, rośliny i materia nieożywiona. Projekcja pada na obiekt przypominający aureolę, z której wyłania się kształt odsyłający do jednego z najbardziej bezpośrednich gestów sprzeciwu. Nie da się dyskutować, więc najłatwiej uznać go za szaleństwo; w instalacji zostaje podniesiony do rangi świętości. To również ukłon w stronę średniowiecznych świętych, których dziś najpewniej uznanoby za osoby neuroatypowe. Obiekt pokrywają lusterka z kuli dyskotekowej, na których obraz rozszczepia się i rozprasza po ścianach, suficie, podłodze i ciałach osób zwiedzających. Ze stimów dźwiękowych zebranych podczas warsztatów powstał utwór muzyczny skomponowany przez Valyen Songbird. Film i dźwięk są zapętlone, ale ich pętle mają różną długość, więc układ tego, co widziane i słyszane, nieustannie się zmienia. Projekt ma uwidocznić to, co zwykle pozostaje ukryte, wzmocnić osoby neuroodmienne i oswoić obecność stimowania w przestrzeni publicznej.
Projekt „Stimpathy” został zrealizowany w ramach rezydencji Fresh AIR organizowanej przez Stiftung Berliner Leben.
Więcej o projekcie: stimpathy.com
O osobach autorskich
Monika Popiel (zaimki dowolne) działa na splątaniu różnych dyscyplin, mieszając praktyki artystyczne, technologiczne i badawcze. Ukończyła reżyserię w Akademii Teatralnej w Warszawie oraz matematykę stosowaną na Politechnice Gdańskiej. W centrum jej pracy znajduje się ciało jako podstawowe miejsce doświadczenia, relacji i poznania. W swoich poszukiwaniach łączy sztuki performatywne, relacyjne, sensoryczne i somatyczne z ucieleśnionymi praktykami tworzenia tkanin, projektowania elektroniki i programowania interfejsów. Tworzy interaktywne przestrzenie spotkania, w których ciało i zmysły nie tylko stają się materiałem i narzędziem działania, lecz także aktywnie je współwytwarzają. Jej prace badają dynamiczne relacje między ciałami, pamięcią, wyobraźnią, technologią i wielozmysłowym doświadczeniem świata. Intensywnie pracując ze zmysłem dotyku, interocepcją i ruchem, stawia pytania o współodczuwanie, współbycie w niepewności i dysonansie oraz o możliwości wspólnego działania.
Strona: monikapopiel.com
Paweł Świerczek – ukończył kulturoznawstwo na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach oraz Laboratorium Nowych Praktyk Teatralnych na Uniwersytecie SWPS w Warszawie. Pracuje na styku praktyk performatywnych i relacyjnych, badań artystycznych oraz aktywizmu (neuro)queerowego. W centrum jego zainteresowań stoją napięcia między polityką tożsamości a ucieleśnionym doświadczeniem, w szczególności queerowym i neuroodmiennym. W ostatnich latach eksploruje przede wszystkim queerowe dziedzictwo Górnego Śląska („Of Coal and Rainbow / Wungiel i donga”, Sophienasele, Berlin 2018; „From Ahead Our Time”, Favoriten Festival, Dortmund 2022; kolektyw Śląsk Przegiety, 2018–) oraz cielesne doświadczanie neuroodmienności („Stimpathy”, Fresh AIR, Berlin 2026). Od 2023 roku praktykuje oraz uczy ucieleśnionej metody komunikacji Authentic Relating.
Strona: pawelswierczek.com
Konsultacje dźwiękowe i kompozycja: Valyen Songbird
Stimy dźwiękowe: osoby uczestniczące w warsztatach Stimpathy
Stimy wizualne: Adaś, Célestin, Jenny Döll, Jarosław Gudowski, Katarzyna Mach, Martyna Masztalerz, Monika Popiel, Valyen Songbird, Paweł Świerczek, Tesia, Tere Więcko, Daniel Z.
Specjalne podziękowania: Raum für Beteiligung Tempelhof-Schöneberg, Karada House
Kuratorka: Agata Sztorc-Gromaszek
Wystawa prezentowana w Warsztatach Kultury jest częścią projektu „Sztuka Wrażliwości”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Informacje praktyczne
Kiedy:
23 października 2026, godz. 18.00 | wernisaż
26 października – 13 listopada 2026 | zwiedzanie | od poniedziałku do piątku w godz. 10.00-17.00 oraz podczas wybranych wydarzeń towarzyszących wystawie
Gdzie: Warsztaty Kultury w Lublinie, ul. Grodzka 7, sala wystawowa, II piętro
Dla kogo: młodzież od 15. roku życia i osoby dorosłe
Wstęp wolny
Dostępność
Wystawa odbywa się w zaciemnionej przestrzeni. Projekcja wideo wyświetlana jest na obiekcie przypominającym kulę dyskotekową. Przestrzeń wypełnia rozproszone światło kuli dyskotekowej oraz różnorodne dźwięki wydawane przez ludzi oraz instrument steel drum. Niektóre bodźce wizualne lub dźwiękowe mogą powodować dyskomfort u osób na nie wrażliwych. W przestrzeni wystawy dostępne są słuchawki wyciszające.
- Wydarzenie odbywa się na drugim piętrze bez windy.
- Zgłoś swoje indywidualne potrzeby przez formularz.
- Przeczytaj podstawowe informacje o dostępności Warsztatów Kultury.
- Sprawdź, jak trafić – obejrzyj wideo.
Polecamy także
24 października 2026 | Laboratorium ucieleśniania neuroróżnorodności – warsztaty dla dorosłych