Pieśni kobiet | Warsztatowe spotkanie śpiewacze z Ewą Grochowską
Spotkanie z Ewą Grochowską będzie zaproszeniem do świata tradycyjnych pieśni ludowych. Uczestnicy poznają repertuar przekazywany Ewie przez jej mistrzynie i mistrzów. W warsztatach mogą uczestniczyć osoby o różnym poziomie zaawansowania w pracy nad śpiewem tradycyjnym, a także (a nawet przede wszystkim) – osoby całkowicie początkujące.
Zaproszenie od prowadzącej
Na warsztat weźmiemy pieśni śpiewane przez kobiety przy różnych okazjach: od cichego, intymnego nucenia kołysanek, poprzez pełną radości ekspresję pieśni żartobliwych i przyśpiewkowych, liryczne ballady, pełne zadumy pieśni o losie, pracy i przemijaniu, aż po wypełnione ceremonialną powagą i egzystencjalnym namysłem pieśni obrzędowe. Tylko niektóre z nich są typowym repertuarem „kobiecym”. Opisywany przez specjalistów „genderowy” podział funkcji obrzędowych i repertuaru jest tyleż stały i utrwalony przez tradycję i zwyczaj, co umowny, płynny i zależny od okoliczności życiowych i społecznych. To również od mężczyzn (np. od Stanisława Fijałkowskiego, Franciszka Racisa, Stanisława Domalewskiego i wielu innych) znam moje najbardziej ukochane pieśni weselne, śpiewane dawniej podczas rytuału w kręgu kobiet. Oni znają je od swoich matek, ciotek, babek i sąsiadek – wykonywali je przejmująco, od serca, z czułością, dotykając tematyki „kobiecej”. W ich ustach nabiera ona dodatkowej głębi i wymowy, dotykającej tajemnicy ludzkiego istnienia w ogóle. Podobnie kobiety równie przekonująco i przenikliwie śpiewają o męskim losie i sprawach.
*
Zajęcia są zarówno procesem opanowywania konkretnego repertuaru, jak i pracą nad ekspresją głosową i stylem wokalnym, wywodzącym się z kultury i dziedzictwa wsi.
Dzielę się wiedzą o tradycjach śpiewu wiejskiego, który badam i wykonuję od prawie trzydziestu lat, o jego funkcjach, symbolice, znaczeniach. Z niego wyrasta moje doświadczenie, metody pracy, czucie i rozumienie samego śpiewu oraz historii zawartych w pieśniach. Czerpię z tradycji muzycznych moich stron rodzinnych (Powiśle kieleckie, okolice Opoczna i Przysuchy) oraz Lubelszczyzny, gdzie mieszkam od 1995 roku. Od 2011 pasjonuje mnie muzyka Kujaw, zadedykowałam jej dotychczas kilka projektów badawczych i artystycznych. Pociąga mnie jej delikatność, ulotność i lekkość, splatające się z porywistością i mocą. Jest ona dla mnie jak Wisła, nad którą się wychowałam: majestatyczna, potężna, piękna, choć potrafi się też zmieniać (tak! na przykład w okresach suszy) w wątłą rzeczkę, którą można śmiało przekroczyć i znaleźć się na drugim brzegu. Od 2004 zgłębiam także pieśni z Suwalszczyzny. Na warsztat weźmiemy pieśni, których nauczyłam się od moich mistrzyń, nagrałam w czasie badań terenowych, a także te zachowane w archiwach, m.in. Instytutu Sztuki PAN w Warszawie, Muzeum Etnograficznego w Toruniu, Pracowni Etnolingwistycznej UMCS w Lublinie. Praca z takim materiałem jest jak żywy dotyk, za pomocą którego możemy doświadczać oddziaływania głosów ludzi urodzonych pod koniec XIX wieku i przymierzyć się do tego brzmienia współcześnie, czując łączność z przeszłymi i przyszłymi pokoleniami.
W trakcie spotkania będziemy zwracać szczególną uwagę na sakralny/codzienny aspekt śpiewania i tradycje śpiewu obrzędowego. W zależności od składu grupy i stopnia zaawansowania uczestniczek i uczestników zajmiemy się repertuarem obrzędowym cyklu rodzinnego i/lub kalendarzowego. Z pewnością nie zabraknie także pieśni lirycznych, przyśpiewek, ballad – gatunków, które pozwalają oderwać na chwilę myśli od obrzędowej powagi. Będziemy się koncentrować na cechach stylowych (gwara, tembr, rytmika, zagadnienia intonacyjne, wariantowość melodii, ornamentyka), badać i rozwijać doświadczenie wspólnotowości śpiewu oraz zgłębiać rolę indywidualności osoby śpiewającej w grupie.
Oczekiwania wobec uczestniczek/uczestników
Gotowość na uczenie się „ze słuchu” (bez zapisu nutowego) oraz na aktywny udział w całości zajęć.
Informacje praktyczne
Kiedy: 8 marca 2026, godz. 12.00–15.30 (z przerwą pół godziny)
Gdzie: Warsztaty Kultury w Lublinie, ul. Grodzka 5a, sala widowiskowa – II piętro
Dla kogo: dla osób dorosłych, kobiet i mężczyzn
Zapisy: przez formularz online, wstęp bezpłatny
Dostępność
Słuchawki wyciszające
wydarzenie w przestrzeni niedostępnej architektonicznie
Zapytaj o dostępność: wypełnij formularz
Poczytaj o dostępności Warsztatów Kultury i skontaktuj się z nami
Sprawdź jak dojść i bariery architektoniczne
O Ewie Grochowskiej
Pieśniarka i instrumentalistka. Działalność koncertową, edukacyjną i popularyzatorską
(od końca lat 90. XX wieku) poświęca muzyce tradycyjnej i kulturze ludowej. Realizuje interdyscyplinarne projekty artystyczne, badawcze i dokumentalne, badania terenowe i kwerendy źródłowe, nagrywa historię mówioną.
Prowadzi warsztaty śpiewu tradycyjnego, podczas których – oprócz pracy nad emisją głosu i nauką stylów wykonawczych – zaprasza uczestniczki/uczestników do autorefleksji i pracy nad zagadnieniami pamięci, tożsamości i przekazu tradycji.
W latach 2001–2013 była uczennicą wybitnego skrzypka ludowego Jana Gacy
z Przystałowic Małych. Uczyła się także od klarnecisty Stanisława Witkowskiego z Opatowa (2013–2022) i skrzypka Stanisława Głaza z Dzwoli (od 2006 i obecnie). Od 1999 roku poznaje tajemnice śpiewu tradycyjnego od kobiet – wiejskich wykonawczyń najstarszego pokolenia w Polsce, a także na Ukrainie i Białorusi. Jej mistrzynie to między innymi Janina Chmiel z Wólki Ratajskiej, Maria Kowalik z Sędka, Karolina Jadwiga Demianiuk z Dołhobród.
Związana obecnie z zespołami i projektami muzycznymi takimi jak m.in. Tęgie Chłopy (muzyka Kielecczyzny), zespołem wokalnym Z Lasu (grupa prowadzona przez Jagnę Knittel, zajmująca się tradycjami śpiewaczymi Polesia ukraińskiego i białoruskiego), Boygn Trio (projekt instrumentalny i badawczy dedykowany muzyce żydowskiej zachowanej w pamięci muzykantów polskich, ukraińskich i białoruskich), Orkiestra Jarmarku Jagiellońskiego w Lublinie, Bujne Ziele (tradycje pieśniowe Pomorza Zachodniego) oraz PoMore TanzOrkiestra (projekt dedykowany badaniu i rekonstrukcji muzyki tradycyjnej historycznego i kulturowego pogranicza polsko-niemieckiego na terenach obecnego Pomorza Zachodniego).
Jesienią 2024 roku miała miejsce premiera duetu Tugłos tworzonego z tubistą i kompozytorem Piotrem Wróblem.
Prowadzi także zespół śpiewaczy specjalizujący się w śpiewie obrzędowym.
Jest pasjonatką i specjalistką w dziedzinie tradycyjnego wesela, przygotowywała weselny śpiew obrzędowy do filmów dokumentalnych i fabularnych, spektakli teatralnych, audycji radiowych, Teatru Polskiego Radia.
Jest pomysłodawczynią i współtwórczynią inicjatyw poświęconych systemowej edukacji i popularyzacji polskiego folkloru muzycznego, dedykowanych w szczególności dzieciom i młodzieży. Były/są to między innymi projekty „Elementarz Tradycji” (we współpracy z Warsztatami Kultury w Lublinie) „Akademia Kleberga” (we współpracy z NiMiT), „Mały Kolberg”, „Złoty talar”. Prowadzi regularne zajęcia instrumentalne dla grupy dziecięcej w ramach programu „Nadbużańskie Ognisko Tradycji” (od wiosny 2024 i obecnie).
Od 2017 roku zajmuje się badaniami nad tożsamością kulturową i przemianami tradycji muzycznych w warunkach trudnych realiów historycznych na przykład powojennych migracji i przesiedleń. Dedykowane są temu projekty: „Tutejsi: tradycje muzyczne Pomorza Zachodniego” (2017), „Genealogie: muzyka Pomorza Zachodniego” (2018–2019), „Karty Pamięci” (od 2020) oraz „Wolin – wyspa pamięci” (od 2021).
Jest również autorką podcastów i dokumentów dźwiękowych, esejów, felietonów, reportaży i innych tekstów, publikowanych przez m.in.: Radiowe Centrum Kultury Ludowej, portal muzykatradycyjna.pl, Ruch Muzyczny, Glissando, Przekrój, Dwutygodnik, Słowo Żydowskie, Midrasz, Voque Polska.
Doktorka nauk humanistycznych (2007).
O muzyce osobiście: Ewa Grochowska
https://retradycja.eu/pl/kobiety-sluchaj-muzycznych-opowiesci-ewy-grochowskiej
https://soundcloud.com/tutejsi
https://www.facebook.com/zespolzlasu
Orkiestra Jarmarku Jagiellońskiego
fot. Karolina Majewska
Polecamy również
– 7 marca 2026, godz. 17.30–19.30 | Obce, matki, święte, wariatki, czyli o kobietach wsi – spotkanie z Łukaszem Ciemińskim
– 8 marca 2026, godz. 18.00–19.00 | Trzy Kobiety | Koncert – odsłona lubelska
– 13 marca 2026, godz. 18.00–21.00 oraz 14 marca 2026, godz. 11.00–14.00 | 17 Mgnień Oberka – warsztaty gry na bębnie obręczowym
Realizowane w ramach działań Pracowni ds. Kultury Tradycyjnej