Sztuka w grobowym tonie, czyli motyw przemijania i śmierci w malarstwie | wykład
O wydarzeniu
Jak wielcy mistrzowie malarstwa malowali koniec życia? Czy śmierć w obrazach musi być mroczna? Jak oswajano myśl o nieuniknionym końcu naszej egzystencji? Tej jesieni zapraszamy na nieco mroczniejszą odsłonę historii sztuki. Podczas listopadowego wykładu przyjrzymy się temu, jak wielcy mistrzowie przedstawiali koniec życia i próbowali oswoić myśl o nieuniknionym.
Szukasz pomysłu na jesienny wieczór? Mamy coś dla Ciebie: poduchy, sztuka i temat, który potrafi wciągnąć. Bez scrollowania, powiadomień i presji, że trzeba coś zrobić. Możesz po prostu wygodnie usiąść, posłuchać i odkryć kilka rzeczy, o których wcześniej nie było okazji pomyśleć. Taka mała wyprawa w stronę mroczniejszej strony malarstwa – relaksująca, trochę nieoczywista i być może zaskakująco przyjemna.
Śmierć jest nieodłączną częścią życia i jedną z największych zagadek ludzkiej egzystencji. Dla jednych stanowiła kres ziemskiego życia, dla innych moment przejścia do innej rzeczywistości lub wcielenia. Dzięki sztuce, filozofii, literaturze próbowano ją oswajać i zrozumieć, choć zawsze budziła uczucie lęku bądź przerażenia, a czasem też fascynacji.
Zapraszamy na wykład, podczas którego odkryjemy, jak stosunek do śmierci zmieniał się na przestrzeni epok – od grozy i moralizatorstwa, przez romantyczną melancholię i awangardowy niepokój, aż po współczesne, wielowymiarowe realizacje, odchodzące od wizji memento mori czy wizualizacji ponurego żniwiarza lub Thanatosa przedstawianego niczym swoista femme fatale.
Przyjrzymy się średniowiecznym danse macabre, opowiadającym o wszechwładnej śmierci, zarządzającej metafizycznym królestwem anonimowych zmarłych, oraz ekspresyjnym wizerunkom Chrystusa na krzyżu, podkreślającym wartość bolesnej ofiary.
Poddamy analizie barokowe martwe natury zwane vanitas, nieco makabryczne, bo nieodłącznym ich elementem jest ludzka czaszka, oczywisty symbol przemijania życia, zaszczytów i bogactwa. W dziełach romantyzmu objawi się nam kult śmierci jako aktu wolności i buntu, wyrastający z fascynacji zaświatami i duchami, z traktowania śmierci (również samobójczej) jako ucieczki od cierpień oraz jej heroicznej wersji – złożenia ofiary z życia za ojczyznę. Obejrzymy też poruszające wizje artystów XIX i XX wieku, symbolistów i dekadentów, pełne emocji i głębokich znaczeń. Wśród nich pojawią się również obrazy cmentarzy, czasem opustoszałych, czasem wypełnionych żałobnikami podczas obrzędów pogrzebowych lub zaduszek. Motyw ten służył artystom do poruszania tematów przemijania, ale też pamięci, melancholii oraz duchowości.
O tym, jak malarze dokumentowali odchodzenie, nadając mu głęboki sens – od metafizycznego niepokoju, przez polityczny manifest, aż po intymne piękno – i zamieniali ostateczność w nieśmiertelną sztukę, opowie Kamila Śpiewla-Kasperek – plastyczka, nauczycielka historii sztuki, animatorka.
Informacje praktyczne
Kiedy: 19 listopada 2026, godz. 17.00-18.00
Gdzie: Warsztaty Kultury, ul. Grodzka 5a, sala widowiskowa, II piętro
Dla kogo: osoby dorosłe, które interesują się sztuką
Wstęp wolny
Dostępność
- Na miejscu dostępne są słuchawki wyciszające.
- Wydarzenie odbywa się na drugim piętrze bez windy.
- Zgłoś swoje indywidualne potrzeby przez formularz.
- Przeczytaj podstawowe informacje o dostępności Warsztatów Kultury.
- Sprawdź, jak trafić – obejrzyj wideo.