„Nic nie widać”, czyli o nokturnach w malarstwie | Miastoczułość

 Opis wydarzenia

Nokturny to widoki nocy, zmierzchów i świtów. Jaka jest ich historia i symbolika związana z ikonografią nocy? Dowiecie się tego podczas wykładu, którego dopełnieniem będzie prezentacja dzieł pobudzających wyobraźnię i wypełnionych blaskiem księżyca.

Noc od stuleci pozostaje niezwykle inspirującą porą dla malarzy i zyskuje na ich płótnach różnorodne oblicza. Bywa uosobiona w postaci pięknej kobiety (jak u Alfonsa Muchy lub Edwarda Okunia). Często artyści wyobrażają sobie noc, tworząc atmosferę sielską i liryczną, ale bywają też przedstawienia pełne niepokoju i grozy. Atrybutem nocy jest ciemność, która ukrywa, maskuje, rozmywa kontury lub po prostu nie pozwala widzieć. A tam, gdzie nie wiemy co jest, może być wszystko. Noc w przeszłości nabrała więc cech czasu niezwykłego, magicznego, stała się czasem upiorów i wilkołaków.

Narodziny nokturnu wiąże się z twórczością luministów, zwłaszcza Caravaggia i pozostającego pod jego wpływem Georgesa de La Toura, z jego nocnymi, kameralnymi scenami rodzajowymi. Szczególnie jednak nocną porę upodobali sobie twórcy XIX-wieczni. W malarstwie romantyków sen rodzi upiory. W obrazach Goyi czy Fuseli ta pora związana jest z koszmarnymi wizjami, snami budzącymi lęk. Często też, jak u Fridricha i Turnera, ograniczona ilość światła księżyca i gwiazd tworzy osobliwy nastrój, pełen i melancholii bądź dramatyzmu.

Nocna sceneria wyjątkowo rezonowała również z wrażliwością polskich twórców. Stworzyli oni odrębny nurt malarstwa związany ze szczególnym sposobem przeżywania świata. Te nastrojowe obrazy malowali w Polsce m.in. artyści tej miary co Gierymski, Wyspiański, Chełmoński, Stanisławski, Grottger, W